Những điều cần biết về Mã số - Mã vạch
Trong 5 năm trở lại đây, người tiêu dùng Việt Nam nói chung và ở các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh... nói riêng đã có thói quen vào các siêu thị hoặc các Mini shop để xem, và mua sắm hàng hóa. Tại đây, mọi người đều có thể thấy một dãy số dưới một dãy vạch đậm nhạt dài ngắn khác nhau được in trực tiếp trên sản phẩm hoặc trên một tem dán phần ngoài bao bì đóng gói của sản phẩm.
Thông tin Hỗ trợ doanh nghiệp
Trong quản lý hàng
hóa, người ta gọi dãy số và dãy vạch đó là mã số - mã vạch (MS-MV). Thế
nhưng, không ít người tiêu dùng và doanh nghiệp còn chưa biết MS-MV là
gì và vì sao phải in nó trên mỗi sản phẩm. Nội dung bài này nhằm hỗ trợ
kiến thức cơ bản cho doanh nghiệp và người tiêu dùng về MS-MV của hàng
hóa.
1. Mã số hàng hóa (Article Number Code) là ký hiệu
bằng một dãy chữ số nguyên thể hiện như một thẻ để chứng minh hàng hóa
về xuất xứ sản xuất, lưu thông của nhà sản xuất trên một quốc gia
(vùng) này tới các thị trường trong nước hoặc đến một quốc gia (vùng)
khác trên khắp các châu lục. Bởi vậy, mỗi loại hàng hóa sẽ được in vào
đó (gắn cho sản phẩm) một dãy số duy nhất. Đây là một sự phân biệt sản
phẩm hàng hóa trên từng quốc gia (vùng) khác nhau, tương tự như sự khác
biệt về MS điện thoại. Trong viễn thông người ta cũng quy định mã số,
mã vùng khác nhau để liên lạc nhanh, đúng, không bị nhầm lẫn.
· Cấu tạo mã số hàng hóa (MSHH): Đến nay, trong giao dịch thương mại tồn tại 2 hệ thống cơ bản về MSHH:
Một là, hệ thống MSHH được sử dụng tại thị trường Hoa Kỳ và Canada. Đó
là hệ thống UPC (Universal Product Code), được lưu hành từ thập kỷ 70
của thé kỷ XX cho đến nay.
Hai là, hệ thống MSHH được sử dụng
rộng rãi ở các thị trường còn lại của thế giới, đặc biệt là châu Âu,
châu Á,...; trong đó phổ biến là hệ thống EAN (European Article
Number). Trong hệ thống MSHH EAN có 2 loại ký hiệu con số: Loại EAN-13
và EAN-8.
+ Cấu trúc của EAN-13:
Mã
số EAN-13 là 1 dãy số gồm 13 chữ số nguyên (từ số 0 đến số 9), trong
dãy số chia làm 4 nhóm, mỗi nhóm có ý nghĩa như sau (xem hình 1):
Nhóm 1: Từ trái sang phải, ba chữ số đầu là mã số về quốc gia (vùng lãnh thổ)
Nhóm 2: Tiếp theo gồm bốn chữ số là mã số về doanh nghiệp.
Nhóm 3: Tiếp theo gồm năm chữ số là mã số về hàng hóa.
Nhóm 4: Số cuối cùng (bên phải) là số về kiểm tra
Ví
dụ theo quy ước trên, số kiểm tra (C) có ý nghĩa về quản lý đối với
việc đăng nhập, đăng xuất của các loại sản phẩm hàng hóa của từng loại
doanh nghiệp.
Vậy xác định như thế nào?
Ví dụ: Mã số 8 9 3 3 4 8 1 0 0 1 0 6 - C:
Bước
1 - Xác định nguồn gốc hàng hóa: 893 là MSHH của quốc gia Việt Nam;
3481 là MS doanh nghiệp thuộc quốc gia Việt Nam; 00106 là MSHH của
doanh nghiệp.
Bước 2 - Xác định C.
Cộng tổng giá trị
của các số ở thứ tự lẻ bắt đầu được tính từ phải sang trái của dãy MS
(trừ số C), ta có : 6 + 1 + 0 + 8 + 3 + 9 = 27 (1)
Nhân tổng của (1) với 3, ta có: 27 x 3 = 81 (2)
Cộng tổng giá trị của các số ở thứ tự chẵn còn lại, ta có :
0 + 0 + 1 + 4 + 3 + 8 = 16 (3)
Cộng giá trị (2) với (3), ta có : 81 + 16 = 97 (4)
Lấy
giá trị của (4) làm tròn theo bội số của 10 (tức là 100) sát nhất với
giá trị của (4) trừ đi giá trị của (4) ta có: 100 - 97 = 3. Như vậy C =
3.
Trong trường hợp này mã số EAN - VN 13 có MSHH đầy đủ là:
893 3481 00106 3
+ Cấu trúc của EAN - 8:
Về
bản chất tương tự như EAN-13 chỉ khác là EAN-8 gồm 8 chữ số nguyên, tuỳ
theo sắp xếp và lựa chọn các chữ số từ số 0 đến số 9 được chia làm 3
nhóm:
Mã số quốc gia: Gồm 3 chữ số đầu tiên (bên trái)
Mã số hàng hóa: Gồm 4 chữ số tiếp theo.
Mã
số kiểm tra: Gồm 1 chữ số đứng cuối cùng. Nhận dạng số C cũng được tính
từ 7 số đứng trước nó và cách tính cũng tương tự như EAN-13.
Cần
lưu ý rằng, việc sử dụng EAN-13 hay EAN-8 là do Tổ chức EAN thế giới
phân định. Sau khi EAN Việt Nam được cấp MS, các doanh nghiệp của Việt
Nam muốn sử dụng mã số EAN-VN thì phải có đơn đệ trình là thành viên
EAN-VN, sau đó đăng ký xin EAN-VN cấp cho MS cho đồng loại hàng hóa.
Việc cấp đăng ký MS cho sản phẩm hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam do
các tổ chức EAN-VN có thẩm quyền cấp và được EAN thế giới công nhận,
được lưu trữ trong ngân hàng dữ liệu EAN thế giới.
2. Mã vạch hàng hóa
·
Khái niệm về mã vạch (Bar Code): Là hình ảnh tập hợp ký hiệu các vạch
(đậm, nhạt, dài, ngắn) thành nhóm vạch và định dạng khác nhau để các
máy đọc gắn đầu Laser (như máy quét Scanner) nhận và đọc được các ký
hiệu đó. Bằng công nghệ thông tin, các mã vạch này được chuyển hóa và
lưu trữ vào ngân hàng Server.
· Mã vạch sẽ được trình bày kèm
theo mã số và tập hợp thành những hình ảnh và ký tự số tạo nên thang số
được gọi MS-MV hàng hóa (xem hình 2).
· Cấu trúc mã vạch: Mã
vạch EAN-13 hoặc mã vạch EAN-8 là những vạch tiêu chuẩn có độ cao từ
26,26 mm đến 21,64 mm và độ dài từ 37,29 mm đến 26,73 mm.
· Cấu trúc mã vạch cũng do các tổ chức quốc gia về EAN quản lý và phân cấp đối với các doanh nghiệp.
Hình 2: Mã số - Mã vạch
3. Tiện ích khi các doanh nghiệp đăng ký MS-MV
Trong
mỗi quốc gia, các doanh nghiệp, các nhà cung cấp sẽ thuận lợi khi quản
lý, phân phối; biết được xuất xứ, nguồn gốc của mỗi loại sản phẩm.
Trong
giao lưu thương mại quốc tế, các nhà sản xuất, các nhà cung cấp tránh
được các hiện tượng gian lận thương mại, bảo vệ quyền lợi cho người
tiêu dùng; sản phẩm hàng hóa có thể lưu thông trôi nổi toàn cầu mà vẫn
biết được lai lịch của nó cũng như đảm bảo độ chính xác về giá cả và
thời gian giao dịch rất nhanh.
Trong giao dịch mua bán, kiểm
soát được tên hàng, mẫu mã, quy cách, giá cả xuất, nhập kho hàng không
bị nhầm lẫn và nhanh chóng, thuận tiện.
Ở Việt Nam, Chính phủ đã
giao cho Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan quản lý nhà nước về
EAN-VN. Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng là đại diện của EAN-VN
và là thành viên chính thức của EAN quốc tế. Việc đăng ký và cấp MS-MV
cho các doanh nghiệp để gắn trên các sản phẩm đều do cơ quan Tổng cục
Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quản lý, phân phối cho các tổ chức hợp
pháp khác thực hiện hoặc cấp trực tiếp cho doanh nghiệp.
Đối với
Việt Nam, đi theo MV là MS có 3 chữ số 893, Trung Quốc có mã số 690,
Singapore có mã số 888, Vương quốc Anh có mã số 50, các quốc gia Bắc Mỹ
thì đăng ký mã số (UPC) của Hoa Kỳ.
Ngoài những nguyên tắc cơ
bản về MS-MV trình bày ở trên, cũng có những trường hợp ngoại lệ đối
với một số sản phẩm hàng hóa: MS tập hợp trên 13 chữ số đi với MV không
có độ cao, độ dài nêu trên mà dải phân cách MV dài hơn, ngắn hơn. Ví dụ
như vật phẩm điện thoại di động hiện nay, MS-MV rất đặc trưng.
Đối
với điện thoại di động, về MS, ta thấy có tới 15 chữ số mà chiều cao MV
nhỏ hơn 10 mm. Biểu tượng MS-MV không in dán phía ngoài mà in dán phía
trong máy. Ngoài ra cũng có một số vật phẩm khác có MS-MV không theo
quy tắc trên nhưng vẫn đảm bảo các tiện ích cho doanh nghiệp và người
tiêu dùng, được EAN quốc tế cho lưu hành.
(Theo tchdkh)
--------------------------------------------------------------------------------
Quý khách có nhu cầu tư vấn pháp luật, Hãy liên hệ trực tiếp với Chúng tôi:
TỔNG ĐÀI TƯ VẤN PHÁP LUẬT MIỄN PHÍ (24h/7):19006816
Gửi câu hỏi trực tiếp qua Email: contact@sunlaw.com.vn
Tham khảo thông tin pháp lý website : http://www.sunlaw.com.vn
Copyright © SUNLAW FIRM 2009
--------------------------------------------------------------------------------
|
