Xét xử vụ xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế đầu tiên tại Việt Nam
Toà án nhân dân tỉnh ĐăkLăk vừa đưa ra xét xử vụ khiếu kiện xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đầu tiên ở ĐăkLăk đã kéo dài trong suốt 8 năm qua. Chiếc máy đùn gạch được cải tiến có thêm trục cào và dao cán do ông Hoàng Thịnh trú tại Buôn Trấp, huyện Krông Bana là tác giả và chủ sở hữu giải pháp hữu ích đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng độc quyền số 319 năm 2002.
Đầu năm 2003 ông Thịnh phát hiện cơ sở sản xuất gạch Việt
Mỹ do ông Nguyễn Đình Mỹ và bà Thái Thị Thu Sương làm chủ đã và đang sử
dụng máy đùn gạch có trục cào chế tạo dựa trên giải pháp hữu ích của
Ông để sản xuất gạch kinh doanh thu lợi nhuận.
Những chiếc máy đùn gạch kiểu cũ yêu cầu người lao động phải liên tục
dùng tay hoặc chân ép nguyên liệu vào lô nghiền nhào. Điều này dễ dẫn
đến tai nạn do mệt mỏi, thiếu tập trung. Đồng thời, máy có năng suất
không cao, chất lượng gạch không đồng đều, do thường xuyên phải ngừng
chạy để xử lý tình trạng tắc nghẽn ở khuôn tạo hình do nguyên liệu xấu
có lẫn sỏi sạn.
Sản phẩm cải
tiến của ông Thịnh được bổ sung trục cào và dao cán đã khắc phục được
những nhược điểm đó. Máy đùn gạch đã được ông Thịnh cải tiến bao gồm vỏ
máy, đầu trên của nó có bố trí phễu, hai quả lô lắp quay được trong vỏ
máy, trục cào lắp quay được vào vỏ bên trên hai quả lô và một con dao
cán được lắp nằm ngang vào giữa hai quả lô, trong đó trục cào có các
dãy răng có tác dụng cào liên tục đất nguyên liệu từ phễu cấp cho hai
quả lô làm tăng năng suất nghiền-nhào. Dao cán được đặt xen giữa hai
quả lô và có cạnh trên nằm cao hơn tâm của hai quả lô và dao để tăng
khả năng nghiền sỏi sạn và khắc phục hiện tượng gây tắc nghẽn ở cửa
khuôn gạch, do đó nâng cao năng suất của máy đùn gạch, chất lượng gạch
đồng đều, ít thứ phẩm, đảm bảo độ bền của máy. Theo tính toán hiệu quả
của máy đùn gạch theo giải pháp hữu ích này đem lại và đối chứng thực
tế sử dụng cho thấy nếu sản xuất bằng máy thường không có trục cào công
suất chỉ đạt 1200viên/giờ, trong khi đó sử dụng máy đùn gạch có trục
cào của ông Thịnh công suất đạt 2.500viên/giờ gấp đôi máy thường, hơn
thế nữa sản phẩm gạch ra lò ít bị lỗi và tăng mức độ an toàn lao động.
Sau khi phát hiện Cơ sở Việt Mỹ sử dụng chiếc máy đùn gạch có trục cào
của mình, ông Thịnh đã yêu cầu Cơ sở này ngừng sản xuất vì chưa được
Ông cho phép, đồng thời nhờ cơ quan chức năng can thiệp, theo đó Sở
khoa học và công nghệ và các cơ quan chức năng khác đã vào cuộc, lập
biên bản hiện trường, kiểm tra đối chất với chủ sở hữu và người sử
dụng, đánh giá dựa trên máy đùn gạch theo giải pháp hữu ích của ông
Thịnh đối với máy móc thiết bị được sử dụng và đưa ra kết luận rằng
hành vi của ông Nguyễn Đình Mỹ sử dụng máy đùn gạch dựa trên giải pháp
hữu ích của ông Thịnh là trái phép vì chưa được phép của ông Thịnh.
Vụ việc được Sở khoa học công nghệ ĐăkLăk xem xét giải quyết nhưng chưa
đưa ra kết luận cuối cùng. Đến cuối tháng 3/2008, UBND tỉnh ĐăkLăk có
văn bản chỉ đạo chuyển toàn bộ hồ sơ xâm phạm quyền sở hữu giải pháp
hữu ích giữa nhà sáng chế là ông Hoàng Thịnh với người sử dụng là ông
Nguyễn Đình Mỹ và bà Thái Thị Thu Sương đến Toà án nhân dân tỉnh ĐăkLăk
để giải quyết.
Ngày 18/7/2010
Hội đồng xét xử toà án nhân dân tỉnh ĐăkLăk đã mở phiên toà sơ thẩm.
Trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn thể hiện mình là những người
nông dân không nhận thức được việc họ sử dụng máy móc trên cơ sở giải
pháp hữu ích đã được nhà nước cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích
trong quá trình sản xuất, nếu muốn sử dụng phải được phép của chủ sở
hữu. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ các trường hợp sử dụng sáng
chế/giải pháp hữu ích của người khác để kinh doanh thì phải trả thù lao
cho tác giả, và phí chuyển giao quyền sử dụng cho chủ sở hữu sáng
chế/giải pháp hữu ích. Do Cơ sở Việt Mỹ không thực hiện nghĩa vụ xin
phép, trả các khoản thù lao và phí chuyển giao quyền sử dụng giải pháp
hữu ích nên ông Hoàng Thịnh thực hiện việc đòi bồi thường thiệt hại.
Khi đó, nhiều người đã không hiểu vì sao phải bồi thường thiệt hại. Suy
nghĩ lâu nay của người sản xuất đơn giản là mua một cái máy về để sản
xuất là xong, không cần biết cái máy đó có được sản xuất hợp pháp hay
không và không hề tính đến quyền sở hữu trí tuệ của người khác. Trên cơ
sở phân tích yêu cầu của ông Hoàng Thịnh về bồi thường thiệt hại do cơ
sở sản xuất Việt Mỹ gây ra, Hội đồng xét xử đã xác định cơ sở Việt Mỹ
đã xâm phạm quyền đối với giải pháp hữu ích của ông Hoàng Thịnh và buộc
ông Nguyễn Đình Mỹ bồi thường cho ông Hoàng Thịnh số tiền là 351 triệu
đồng. Vụ án xâm phạm quyền đối với giải pháp hữu ích sau 8 năm đã được
khép lại và đem lại công bằng cho tác giả, chủ sở hữu giải pháp hữu ích.
Qua sự việc nêu trên, các doanh nghiệp, chủ sở hữu tài sản trí tuệ, bên
cạnh việc đăng ký bảo hộ nên có cán bộ chuyên trách về sở hữu trí tuệ
giúp bảo vệ có hiệu quả tài sản trí tuệ của mình. Những doanh nghiệp có
uy tín trên thế giới đều rất coi trọng vấn đề bảo vệ quyền lợi của mình
liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, cũng như lợi ích của cộng đồng liên
quan. Ngay tại Việt Nam, việc Công ty Unilever đã thành lập đội ACF với
chức năng chuyên bảo vệ quyền đối với các nhãn hiệu của Công ty trên cơ
sở chủ động hợp tác với các cơ quan chức năng, là một kinh nghiệm tốt.
Bài học đắt giá của Cơ sở Việt Mỹ không chỉ cho những người nông dân
làm doanh nghiệp như ông Mỹ, bà Sương mà cho tất cả những ai xâm phạm
quyền sở hữu trí tuệ một loại tài sản có giá trị trong nền kinh tế thị
trường hiện nay.
(Nguyễn Thị Liên, Trung tâm Thông tin, Cục SHTT)
Mời xem video phóng sự dưới đây:
http://www.noip.gov.vn/web/noip/home/vn?proxyUrl=/noip/cms_vn.nsf/(agntDisplayContent)?OpenAgent&UNID=BC06C0B22013A3CE472577A6002F486A
